Tocht dichten voor het stookseizoen begint

Er is een week in september waarin je ’s ochtends voor het eerst denkt dat het binnen kouder is dan buiten. Bij mij begint het altijd in de hal, langs de onderkant van de voordeur, en daarna merk ik het bij het slaapkamerraam dat nooit helemaal goed heeft gesloten. De verleiding is dan groot om de thermostaat een graad hoger te zetten en het daarbij te laten. Dat werkt ook, maar het lost niets op: je verwarmt de kier mee.

Tocht dichten is een van de weinige klussen in huis waarvan het resultaat dezelfde avond al voelbaar is. Je hebt er geen vakman voor nodig, geen grote uitgave en geen vrij weekend. Twee rustige uurtjes op een zaterdagochtend is genoeg voor een gemiddelde woning, en het scheelt volgens de rekenvoorbeelden van Milieu Centraal over isoleren en besparen jaarlijks meer dan de meeste mensen verwachten van zoiets kleins. Belangrijker vind ik zelf dat een huis zonder trekkende kieren gewoon prettiger aanvoelt. Je zit anders op de bank als er geen luchtstroom langs je enkels gaat.

Wat je nodig hebt

• Zelfklevende tochtstrips in rubber of EPDM, in de profielen E, P en D. Reken op twee tot drie rollen van zes meter voor een rijtjeshuis.
• Een tochtborstel of tochthond voor onder de voordeur en de achterdeur.
• Een tochtklep of borstelafdichting voor de brievenbus.
• Een schaar of stanleymes met een vers blad.
• Een rolmaat.
• Een schoonmaakdoek, een sopje en een flesje schoonmaakalcohol of spiritus.
• Een potlood en een stukje papier om per deur en raam te noteren wat je gaat plakken.
• Een kaars of een wierookstokje.
• Voor de kier tussen plint en vloer of rond een leidingdoorvoer: een koker acrylkit en een kitpistool.

Tochtstrips liggen bij Gamma, Praxis, Karwei, Hornbach en Hubo in het schap bij de isolatiematerialen, en bij Action of de Blokker vind je ze ook, meestal wat dunner uitgevoerd. Voor deuren en ramen die je dagelijks gebruikt, zou ik het iets duurdere rubber nemen en niet het zachte schuimband: schuim voelt in de winkel comfortabeler, maar het is na een winter platgedrukt en laat dan weer alles door. Alles bij elkaar ben je meestal tussen de twintig en vijftig euro kwijt.

Zo pak je het aan

1. Zoek eerst de tocht op, en gok niet. Kies een koude of winderige dag, doe binnen alle ramen en deuren dicht en zet de mechanische ventilatie of de afzuigkap even op de hoogste stand. Daardoor komt er onderdruk in huis en wordt elke kier verraden. Loop dan met een brandende kaars of een wierookstokje langs de randen van je kozijnen, de brievenbus, de meterkast en de plinten. Waar de vlam of de rook meebeweegt, zit je gat. Houd je hand er ook langs, want de rug van je hand voelt luchtstroom beter dan je handpalm.
2. Noteer wat je vindt. Schrijf per deur en per raam op waar het trekt en hoe breed de spleet ongeveer is. Dit lijkt overdreven voor een klus van twee uur, maar het voorkomt dat je halverwege de dag terug naar de bouwmarkt moet omdat je het verkeerde profiel hebt gekocht.
3. Kies het profiel dat bij de spleet past. Een E-profiel is voor smalle kieren van ongeveer twee tot vier millimeter. Een P-profiel neemt drie tot vijf millimeter op. Een D-profiel is voor de bredere gevallen, tot een millimeter of zeven. Zit er meer ruimte tussen deur en kozijn, dan is de deur zelf verzakt of gaan de scharnieren scheef hangen, en helpt geen enkele strip. Dan is het beter om eerst de deur zelf goed af te stellen voordat je iets gaat plakken.
4. Maak de aanslag schoon en droog. Dit is de stap die het vaakst wordt overgeslagen en die bepaalt of je strip in maart nog zit. Neem het vlak waar de deur of het raam tegenaan komt af met een sopje, laat het drogen en ga er daarna nog een keer overheen met wat schoonmaakalcohol op een doek. Vet, stof en oude lijmresten zijn de reden dat zelfklevende strips loslaten, niet de lijm zelf.
5. Plak op het kozijn, niet op de deur. Begin bovenaan en werk naar beneden. Trek de beschermlaag stukje bij beetje los in plaats van in een keer, dan blijft de strip recht. Druk hem daarna met je duim over de hele lengte stevig aan. Snijd in de hoeken netjes op maat en trek de strip niet strak: uitgerekt rubber krimpt terug en laat na een paar weken openingen achter in de hoeken.
6. Sluit de deur en luister. Een goed geplakte strip mag wat weerstand geven, maar de deur moet nog gewoon in het slot vallen zonder dat je moet duwen. Klemt hij, dan is het profiel te dik en kun je beter een maat dunner nemen. Een deur die je met je schouder dicht moet drukken, gaat binnen een halfjaar zijn scharnieren of zijn slotplaat verpesten.
7. Pak de onderkant apart aan. Onder een deur zit vrijwel altijd de grootste opening, en daar werkt een strip niet omdat de deur eroverheen schuurt. Gebruik daar een tochtborstel die je op de onderrand schroeft, of een losse tochthond als je niet wilt boren. Bij een deur naar een onverwarmde gang of naar de garage merk je hier het meeste verschil.
8. Vergeet de brievenbus niet. Een brievenbus zonder binnenklep is in feite een permanent openstaand raampje op enkelhoogte. Een borstelafdichting kost een paar euro en is in vijf minuten gemonteerd. Hetzelfde geldt voor een kattenluik dat niet meer goed sluit en voor een oud sleutelgat in een buitendeur.
9. Kijk laag en kijk achter. Loop met je kaars nog een keer langs de plinten in de kamers die aan de buitenmuur grenzen, langs het kruipluik en langs de plek waar leidingen door de vloer of de muur komen. Die kieren zie je nooit en ze trekken samen vaak meer dan een heel raam. Kit ze dicht met acrylkit, dat is overschilderbaar en blijft soepel.
10. Laat bewust iets open. Dit is de stap die de meeste mensen liever overslaan, en het is de belangrijkste. Een huis moet ventileren, ook in de winter. Vocht van douchen, koken, wassen en ademen moet ergens heen, en in een huis waarin elke kier is dichtgeplakt slaat het neer op de koudste plek: het raam, de hoek achter de kast, de buitenmuur in de slaapkamer. Laat daarom de roosters open, zet elke dag ergens een raam op een kier en dicht nooit de ventilatieopeningen van een geiser of een kachel. Tocht wil je weg, ventilatie wil je houden.

Wat het daarna doet

Het aardige aan deze klus is dat je het effect niet hoeft te meten om het te merken. De hal voelt binnen een dag anders, en dat is precies de ruimte waar het verschil het meeste doet, want daar kom je binnen en daar sta je stil met je jas half uit. Ik heb gemerkt dat een hal die rust geeft bij thuiskomen voor de helft over spullen gaat en voor de helft over temperatuur. Een koude tochtige gang maakt dat je doorloopt in plaats van aankomt.

Zet de thermostaat na afloop een halve graad lager dan je gewend bent en kijk of je het merkt. In de meeste huizen merk je het niet, omdat je niet reageert op het getal op de thermostaat maar op de luchtstroom langs je huid. Dat is de winst: dezelfde warmte, minder beweging.

En als je toch in de klusstemming bent en de bouwmarkt al hebt gehaald, is dit ook het moment voor de andere kleine dingen die je al maanden uitstelt. Een kozijn dat wel een likje verf kan gebruiken bijvoorbeeld, iets wat met een beetje voorbereiding zonder rommel gebeurt. Klein werk, meteen klaar, en daarna hoeft het de hele winter niet meer.